"- Nie umiem rozmawiać z kolegami. Oni mówią o rzeczach, które mnie nie interesują.

- Takie umiejętności trzeba ćwiczyć.

- Nie chcę ćwiczyć, chcę to umieć."

"- Dlaczego jesteś smutny? Martwisz się czymś?

- A skąd wiesz, że jestem smutny? Przecież nic nie mówiłem...

Widzę po Twojej twarzy.

- Jak Ty to robisz? Przecież to niemożliwe.

- Widzę, że twoje oczy są smutne,

- Naucz mnie tego, ja też chciałbym widzieć takie rzeczy."

B. Grotowska, A. Borkowska „Codzienność dziecka z Zespołem Aspergera okiem rodzica i terapeuty”

SPEKTRUM AUTYZMU – SYMPTOMY

Każdy maluszek rozwija się inaczej - to prawda, ale jeśli zachowanie Waszej pociechy budzi niepokój i coraz częściej zastanawiacie się, czym to zachowanie jest spowodowane to nie czekaj - umów się do specjalisty - psychologa, psychiatry, neurologa!

Musicie pamiętać, że każde dziecko z zaburzeniami ze spektrum autyzmu jest inne. Nie ma takich samych dzieci z takimi samymi objawami autyzmu. Jeśli na poniższe pytania najczęściej odpowiecie NIE, to może oznaczać, że rozwój Waszej pociechy potrzebuje wsparcia specjalisty.

Czy Wasze dziecko w wieku 3 miesięcy:

• reaguje na głośne dźwięki?
• uśmiecha się do ludzi?
• wkłada dłonie do ust?
• podnosi głowę ku górze, gdy leży na brzuchu?

Czy Wasze dziecko w wieku 4 miesięcy:

• uśmiecha się do ludzi?
• nawiązuje kontakt wzrokowy z bliskimi?
• reaguje na dźwięk waszego głosu?

Czy Wasze dziecko w wieku 6 miesięcy:

• odpowiada na dźwięki wokół siebie?
• wymawia westchnienia „ach”, „ech”, „och”?
• płacze, piszczy?
• jest zainteresowane bliską osobą?

Czy Wasze dziecko w wieku 8 miesięcy:

• gaworzy „mama, baba, dada”?
• reaguje na własne imię?
• rozpoznaje znajome mu osoby?
• patrzy we wskazanym kierunku?
• przekłada przedmioty z jednej ręki do drugiej?
• wyciąga rączki, żeby być wziętym na rączki?
• uśmiecha się gdy Ty się uśmiechasz i staje się zaniepokojone, gdy Ty jesteś zdenerwowana/y?

Czy Wasze dziecko w wieku 12 miesięcy:

• mówi pojedyncze słowa jak „mama, tata, baba, dada”?
• uczy się gestów jak machanie, pa-pa czy potrząsanie głową?
• wskazuje przedmioty palcem wskazującym?

Czy Wasze dziecko w wieku 18 miesięcy:

• wskazuje przedmioty innym?
• wręcza przedmioty bliskim?
• wykonuje proste polecenia?
• pokazuje przedmioty, które są dla niego interesujące?
• poznaje znane przedmioty?
• naśladuje innych?
• przyswaja nowe słowa?
• używa powyżej 20 słów?
• reaguje gdy opiekun odchodzi lub wraca?
• próbuje w jakiś inny sposób zwrócić Twoją uwagę na to co wzbudza jego zainteresowanie?

Czy Wasze dziecko w wieku 2-3 lat:

• używa dwuwyrazowych wyrażeń, np.: „pić mleko”?
• wie, do czego służą przedmioty codziennego użytku, np.: szczotka, telefon, widelec, łyżka?
• naśladuje zachowania i słowa?
• bawi się w zabawy na niby?

Wiek przedszkolny/szkolny (w tej części jeśli odpowiesz na większość pytań TAK może to świadczyć, że Twoja pociecha potrzebuje konsultacji ze specjalistą).

• czy dziecko ma trudności z komunikowaniem się z innym?
• czy dziecko ma problem z nawiązywaniem zabawy z innymi dziećmi?
• czy dziecko nie potrafi przestrzegać reguł i norm społecznych panujących w grupie rówieśniczej?
• czy dziecko nie potrafi naśladować: ruchów, zachowań, zabawy „na niby”?
• czy dziecko często jest odbierane jako niegrzeczne, czasem wręcz agresywne, uparte?
• czy dziecko nie dzieli się z Wami swoimi przeżyciami dnia codziennego?
• czy dziecko wymaga niezmienności otoczenia?
• czy dziecko ma zachowania rytualistyczne, np.: chodzenie tą samą trasą, ciągle te same pokarmy, ubrania?
• czy u dziecka występują autostymulacje słuchowe, wzrokowe, ruchowe, dotykowe?
• czy dziecko denerwuje się w sytuacjach dla Was niezrozumiałych?
• czy dziecko jest nadmiernie poważne lub dziecinne i zmienne uczuciowo?

To tylko niektóre objawy które mogą wystąpić u dziecka z zaburzeniami ze spektrum autyzmu… Co dalej?

1. Umów się do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w swoim miejscu zamieszkania*.
2. Po badaniu psychologicznym i logopedycznym, jeśli będzie podejrzenie całościowych zaburzeń rozwojowych, umów się do lekarza neurologa lub psychiatry.
3. W przypadku zdiagnozowania przez lekarza neurologa lub psychiatrę autyzmu albo Zespołu Aspergera poproś o wypisanie diagnozy na zaświadczeniu lekarskim**.
4. Po uzyskaniu stosownego zaświadczenia wracasz do Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej, gdzie składasz wniosek w sprawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto, jeżeli dziecko nie rozpoczęło jeszcze nauki szkolnej możesz wnioskować o opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju.
5. Jeśli Twoje dziecko ma autyzm możesz również ubiegać się o orzeczenie
   o niepełnosprawności (orzeczenia wydawane są przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Sosnowcu ul. 3 Maja 33).
6. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na autyzm, Zespół Aspergera przekazujesz Dyrektorowi szkoły/placówki oświatowej, do którego uczęszcza Twoje dzieck, a opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju do najbliższego Ośrodka Wczesnego Wspomagania***.
7. Rodzicu zakończyłeś procedurę otrzymania orzeczenia/opinii. Czas na podjęcie efektywnej terapii.

Rodzicu pamiętaj!

Terapeuci pracują z dzieckiem tylko kilka godzin w tygodniu - uczcie się od nich, słuchajcie, dopytujcie, konsultujcie i wprowadzajcie wyuczone umiejętności do codzienne życie.

* Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 2 w Sosnowcu ul. Białostocka 17 obejmuje opieką dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju, tel. 32 263 30 34.

** Druk zaświadczenia lekarskiego do pobrania na stronie www.poradnia2.sosnowiec.pl
*** Prowadzony przez miasto w ramach Zespołu Szkół Specjalnych nr 4 Sosnowiec ul. Franciszkańska 5a, tel. 32 291 74 67, Szkoła Podstawowa nr 38 oddziały Gimnazjum nr 8 Sosnowiec, Bohaterów Monte Cassino 46, tel.32 263 19 19.

Informacje o niepokojących symptomach zostały pozyskane z Amerykańskiego Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorób oraz z Australijskiej Skali dla Zespołu Aspergera oraz konsultowano z Panią dr n. med. Izabelą Chojnicką.

Opracowano: PPP 2 w Sosnowcu, WZO UM Sosnowiec

Polecana literatura:

Magdalena Sabik, Anna Szczypczyki: Zabawy dla dzieci z autyzmem, Wydawnictwo Harmonia 2012 r.

Patricia Hollin, Simon Baron-Cohen, Julie Hadwin: Jak uczyć dzieci z autyzmem czytania umysłu, Wydawnictwo JAK 2010 r.

Jadwiga Komender, Gabriela Jagielska, Anita Bryńska: Autyzm i Zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2009 r.

Pisula Ewa: Autyzm przyczyny symptomy terapia, Wydawnictwo Harmonia 2010 r.

Agnieszka Borkowska, Beata Grotowska: Codzienność dziecka z Zespołem Aspergera okiem rodzica i terapeuty, Wydawnictwo Harmonia 2011 r.

Joanna Święcicka, Uczeń z Zespołem Aspergera, Oficyna Wydawnicza Impuls 2012 r.