Jakie specjalistyczne ćwiczenia można wykonywać w domu?       

Opinia z poradni psychologiczno-pedagogicznej powinna zawierać: opis dysfunkcji i mocnych stron dziecka, potwierdzenie występowania specyficz­nych trudności w czytaniu i pisaniu (dysleksja, dysortografia, dysgrafia) oraz zalecenia dotyczących pracy z dzieckiem, które uwzględniają stymulowanie funkcji wymagających usprawnienia. Program terapii pedagogicznej z uczniem z dysleksją opiera się na systematycznej pracy w szkole i w domu i powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb dziecka. Rodzice sami mogą udzielać skutecznej pomocy w wypadku dyslek­sji.

Jak doskonalić u dziecka sprawność motoryki dużej i małej?­

Oto czynności, które poprawiają motorykę dziecka. Zostały pogrupowane ze względu na sprawności ćwiczone podczas ich wykonywania.

Ćwiczenie ogólnej sprawności ruchowej:

  • ćwiczenia równoważne (gra w klasy, stanie na jednej nodze, skoki na trampolinie, jazda na rowerze, hulajnodze);
  • podskoki;
  • gimnastyka;
  • chód ze zmianą kierunku: po zygzakach, "ślimaku" i ósemce;
  • pływanie.

   Ćwiczenia rozwijające zręczność:

  • zabawy dużą piłką, balonikami, kulami ugniecionymi z gazet;
  • zabawy woreczkiem wypełnionym grochem lub ryżem;
  • budowanie konstrukcji z klocków;
  • rzucanie do celu;
  • rzucanie piłki w parach;
  • zabawy stolikowe typu pchełki, bierki, bilard stołowy.
  • wdrażanie do samodzielności podczas samoobsługi (mycia, ubierania, zapinania guzików, zamków błyskawicznych);
  • zabawy manipulacyjne klockami, koralikami i innym materiałem;
  • włączanie dziecka w wykonywanie zajęć domowych typu: ugniatanie cia­sta, odrywanie szypułek owoców, wykrawanie ciastek.

Ćwiczenia usprawniające staw nadgarstkowy i palce rąk:

  • ćwiczenia z wykorzystaniem różnych technik plastycznych;
  • rysowanie na tablicy jedną ręką lub obiema rękami;
  • zamalowywanie dużych płaszczyzn farbą lub oklejanie kartki plasteliną;
  • lepienie z gliny lub plasteliny;
  • marsz palców po stole w określonych kierunkach, bębnienie palcami;
  • stukanie palcami po stole;
  • przewlekanie nitek przez dziurki w tekturze;
  • ugniatanie jedną ręką kul z gazety, bibuły;
  • składanie papieru (np. samolotów, okręcików);
  • ugniatanie miękkiego drutu;
  • naśladowanie ruchów gry na pianinie, skrzypcach, flecie;
  • kalkowanie różnej wielkości wzorów o kształcie geometrycznym
    i literopodobnych.

 

Ćwiczenia usprawniające ruchy rąk i koordynację wzrokowo-ruchową (współpracę ręka-oko):

  • dorysowywanie brakujących elementów;
  • rysowanie linii przez łączenie punktów;
  • rysowanie pod dyktando;
  • rysowanie linii wewnątrz labiryntów;
  • zamalowywanie małych przestrzeni, na przykład figur na obrazku lub różnych kształtów na płaskich figurach z gipsu;
  • rysowanie linii pionowych, poziomych, ukośnych, falistych, pętelkowych,

półkolistych, kolistych;

  • kreślenie w powietrzu, na tackach z piaskiem i rysowanie różnymi technikami graficznymi linii pionowych, poziomych, ukośnych, łamanych, krzyżowych i figur geometrycznych.

Ćwiczenie płynnych ruchów pisarskich:

  • tworzenie szlaczków przez łączenie kropek na papierze gładkim oraz

w liniach i kratkach;

  • pogrubianie słabo zaznaczonego konturu;
  • uzupełnianie elementów obrazka według wzoru;
  • obrysowywanie szablonów;
  • obrysowywanie przez kalkę lub folię rysunków i liter;
  • kreślenie szlaczków.

   Ćwiczenia i zabawy zwalniające napięcie stawowo-mięśniowe:

  • poruszanie rękami uniesionymi nad głową;
  • zabawa w pranie i prasowanie;
  • zabawa w rąbanie i piłowanie drzewa;
  • zabawa w "kosiarzy";
  • zabawy z użyciem skakanki: przesuwanie sznurka w palcach, kręcenie,

owijanie wokół własnej dłoni;

  • naśladowanie lotu ptaka;
  • naśladowanie dyrygenta;
  • naśladowanie pływania;
  • naśladowanie drzew na wietrze.

Co zrobić, gdy dziecko nieprawidłowo trzyma w palcach narzę­dzie do pisania?

Przyczyną niechęci dzieci do rysowania, malowania i pisania jest często niewłaściwy sposób trzymania narzędzia. Właściwe trzymanie narzędzia do rysowania i pisania polega na objęciu go trzema palcami (kciukiem, wskazującym
i środkowym) w odległości oko­ło 1,5-2 centymetrów od czubka. Natomiast pędzel należy trzymać w odległo­ści 5-7 centymetrów od końca.

Dla dzieci, które nieprawi o trzymają ołówek (długopis) w palcach, zale­cane są plastikowe nasadki. Stosowanie ich podczas rysowania czy pisania umoż­liwia skorygowanie chwytu narzędzia (ołówka, długopisu lub pióra). Nasadka jest również pomocna, gdy dziecko nie potrafi swobodnie kontrolować siły chwy­tu          i nacisku na narzędzie podczas rysowania lub pisania. Może ona korygować uchwyt, powodując ustąpienie zbyt silnego naciskania narzędzia lub nadmierne­go nacisku na papier. Nasadka do pisania jest też użyteczna, gdy dziecko trzyma palce zbyt blisko kartki, na której pisze, zasłaniając sobie pole widzenia
i uniemożliwiając kontrolowanie pisanego tekstu. Dziecko używa nasadki do czasu, kiedy utrwali właściwy chwyt narzędzia. Nasadki plastikowe występują
w kilku odmianach: w kształcie graniastosłupa, o przekroju trójkątnym, okrągłe lub podłużne z wymodelowanymi wgłębieniami na palce. Można je nasuwać na ołówki czy długopisy różnej grubości, ponieważ mają otwory różnej wielkości. Nasadki te są przydatne zarówno dla praworęcznych, jak i leworęcznych dzieci.

Ćwiczenia ułatwiające opanowanie prawidłowego chwytu i sposobu trzymania

ołówka:

  • lepienie kulek z plasteliny, zgniatanie palcami kulek z papieru;
  • wydzieranie drobnych papierków, wyskubywanie nitek;
  • "solenie", czyli kruszenie i rozsypywanie soli, kaszy lub piasku po tacy drobnymi ruchami palców;
  • rysowanie w płaszczyźnie pionowej: na papierze rozpiętym na ścianie lub na tablicy, gdy dziecko stoi przed nim.

Ćwiczenie zdolności do kontrolowania siły nacisku ręki dziecka w trakcie pisania.

  • kreślenie linii, figur, liter, cyfr na tackach z kaszą;
  • malowanie farbą palcami na dużych arkuszach papieru;
  • wykonywanie ćwiczeń graficznych przy użyciu rozmaitych narzędzi wymagających zróżnicowania siły nacisku lekkiego (kreda, węgiel rysunkowy, pędzelki, cienkie mazaki, pióro) i silnego (kredki woskowe,

gruby mazak, ołówek, długopis).

 

Wytwarzanie nawyków ruchowych związanych z kierunkiem pisania (automa­tyzacja ruchów):

  • kreślenie linii z zachowaniem kierunku ruchu: linie pionowe - od góry ku

dołowi, linie poziome - od lewej do prawej;

  • rysowanie kół przeciwnie do ruchu wskazówek zegara (podobnie jak zapisujemy literę "C");
  • zachowanie kierunku ruchu od lewej do prawej strony podczas rysowania

szlaczków, pisania wyrazów;

  • zaznaczanie kolorowego marginesu z lewej strony w zeszycie lub w lewym

górnym rogu kartki - rysowanie słoneczka, które wskazuje drogę ("zaczynamy od słoneczka, czyli od lewej strony”).­

   

Jak usprawniać u dziecka funkcje wzrokowe?

Ćwiczenia na materiale obrazkowym:

  • zwracanie uwagi na różne szczegóły rysunku, obrazka;
  • zachęcanie do zabaw takich jak rysowanie, konstruowanie według wzoru, układanki;
  • rozpoznawanie treści obrazków;
  • zapamiętanie jak największej liczby przedmiotów eksponowanych na obrazku;
  • wyszukiwanie różnic i podobieństw w obrazkach;
  • składanie całości obrazka z jego części według wzoru i bez wzoru;
  • kolorowanie ukrytego obrazka;
  • kolorowanie wzorów ze stempli.

Ćwiczenia na materiale literopodobnym i literowym:

  • odtwarzanie wzorów graficznych;
  • uzupełnianie elementów brakujących we wzorze graficznym;
  • dostrzeganie podobieństw i różnic między znakami graficznymi;
  • lepienie liter z plasteliny;
  • wycinanie liter;
  • formowanie kształtów liter ze sznurka i drutu.
  • zgadywanie liter pisanych w powietrzu lub na plecach ­
  • pisanie po śladzie liter, sylab, wyrazów;
  • pisanie liter według wzoru w zeszycie w trzy linie, porównywanie ze wzorem po napisaniu.

Ćwiczenia współpracy oka i ręki (koordynacji wzrokowo-ruchowej) według następujących etapów - przykład:

  • rysowanie po śladzie (po linii konturu) lub wypełnianie wykropkowanych linii na obwodzie rysunku;
  • zamalowanie rysunku konturowego;
  • wycinanie rysunku;
  • wklejanie go do zeszytu.

Jak usprawniać u dziecka funkcje słuchowo-językowe?

         Funkcje te są doskonalone podczas następujących czynności:

  • uczenie się na pamięć krótkich wierszy, rymowanek, piosenek, wyli­czanek, fragmentów bajek muzycznych;
  • układanie rymowanek
  • słuchanie bajek, opowiadań, bajek muzycznych
  • opisywanie lub tworzenie opowiadania do oglądanych ilustracji
  • wyszukiwanie w otoczeniu przedmiotów o nazwie na zadaną sylabę lub głoskę.

Jak doskonalić u dziecka orientację w schemacie ciała i prze­strzeni?

         Orientację doskonalimy przez następujące zabawy i zajęcia:

  • chodzenie po narysowanej ścieżce zgodnie z poleceniami: "Idź prosto, do tyłu, na prawo, na lewo";
  • określanie na obrazku położenia poszczególnych przedmiotów w przestrzeni;­
  • układanie przedmiotów w odpowiednim położeniu (np.: "Na krześle posadź misia, pod krzesłem połóż piłkę") lub rysowanie przedmiotów.

Jak pomóc dziecku leworęcznemu odnosić sukcesy w praworęcznej cywilizacji?

W pracy z dzieckiem lewo­ręcznym trzeba uwzględnić: przestrzeganie wskazań dotyczą­cych prawidłowej pozycji ciała i sposobu trzymania ołówka (dłu­gopisu), wykonywanie ćwiczeń usprawniających motorykę rąk oraz doskonalących współpracę ręki i oka, a także prowadzenie zabaw i ćwiczeń rozwijających świadomość ciała i orientację w przestrzeni oraz relaksujących. Wskazane jest obserwowanie dziecka i ustalenie, czy powinno rysować i pisać lewą ręką. W ra­zie wątpliwości należy przepro­wadzić konsultację w poradni psychologiczno-pedagogicznej, jednak decyzja należy do dziecka.

 

Program pracy z dzieckiem leworęcznym

         Pozycja dziecka przy pisaniu:

  • dziecko siedzi przy stole, mając obie stopy oparte o podłogę i wyprosto­wane plecy (prawidłowa postawa ciała);
  • dziecko, siedząc przy stole lub w szkolnej ławce, ma sąsiada po stronie prawej (lewa ręka musi mieć swobodę ruchów);
  • zeszyt lub kartka papieru ułożone są ukośnie, lewy górny róg zeszytu (kartki) skierowany jest ku górze.

Wskazówki dla rodziców pomocne w kształtowaniu poczucia własnej wartości uczniów z dysleksją:

  • nie porównuj dziecka dyslektycznego z jego rodzeństwem ani ró­wieśnikami;
  • nie komentuj głośno jego trudności;
  • dostosuj wymagania do możliwości dziecka;
  • nie stwarzaj sytuacji rywalizacji;
  • określ (wspólnie z nauczycielem, terapeutą, pedagogiem) cele na­uczania tak, by uczeń mógł odnieść sukces na miarę możliwości;
  • poznaj umiejętności, zdolności ucznia i pomóż mu je wykorzystać
    i prezentować przed innymi;
  • nie pomagaj dziecku, robiąc coś za nie, ani nie podsuwaj mu bez­ustannie gotowych rozwiązań i podpowiedzi;
  • okazuj mu zainteresowanie i troskę, pokaż, że je akceptujesz;
  • chwal ucznia, nagradzaj go słownie, nie mów: "dobrze zrobiłeś, ale...";
  • w rozmowach podkreślaj rzeczy dobre, pozytywne, nawet drob­ne osiągnięcia;
  • dziel się z innymi członkami rodziny pozytywnymi uwagami o swoim dziecku;
  • dyskretnie pomagaj dziecku w osiąganiu celów;
  • daj dziecku możliwość wykonania pewnych zadań, pełnienia ról
    i przeżywania z tego powodu satysfakcji;
  • informuj dziecko o sprawach, które go dotyczą.

Materiały opracowane przez WDN ds. dysleksji zostały przekazane Państwu przez naszego pedagoga - mgr Alicję Cieślik